Validatie, de controle die een formulier uitvoert op wat iemand heeft ingetypt, is het moment waarop je product iemand vertelt dat die het fout heeft. Al het andere in een formulier is een verzoek. Dit is het enige deel dat een oordeel is, en het is het deel dat als laatste wordt ontworpen, meestal door wie er die dag toevallig het veld bouwt.
Daarom zijn zoveel formulieren op precies dezelfde manieren onprettig. De regels zijn niet moeilijk. Ze zijn alleen niemands taak.
De drie momenten waarop je kunt valideren, en het moment dat meestal klopt
Er zijn maar drie momenten waarop je iemand kunt vertellen dat een veld niet klopt, en de keuze daartussen bepaalt grotendeels hoe een formulier aanvoelt.
Tijdens het typen
Dit is de slechtste en je ziet hem overal. Iemand begint een e-mailadres in te vullen en krijgt bij de letter b te horen dat b geen geldig e-mailadres is. Dat weten ze. Ze zijn drie tekens onderweg in een taak en het product onderbreekt ze al om te zeggen dat ze erin gefaald hebben. Het patroon is zo gewoon omdat het het makkelijkst te bouwen is en het in een demo met een volledige, correcte waarde goed oogt.
Bij het verlaten van het veld
Dit is de juiste standaard. Ze hebben hun gedachte afgemaakt, zijn doorgegaan, en de controle gebeurt op een natuurlijke grens. Het is ook het laatste moment waarop het probleem oplossen nog weinig kost, omdat ze nog in de buurt zijn.
Bij het versturen
Nodig, omdat sommige dingen pas dan bekend zijn, en omdat alles wat de eerdere controles misten alsnog moet worden opgevangen. Maar als belangrijkste mechanisme is dit degene die na vijf minuten werk een scherm vol rood oplevert.
De nuance die het toevoegen waard is: zodra een veld als fout is gemarkeerd, laat je het valideren tijdens het typen. De onderbreking is al gebeurd, dus er valt niets meer tegen te beschermen, en nu is directe feedback echt nuttig, omdat die kan laten zien op het moment dat ze het hebben opgelost. Streng bij het verlaten van een veld, mild bij het terugkomen. Die ene regel lost het meeste op waar mensen een hekel aan hebben bij validatie, zonder dat er verder iets verandert.
Wachtwoordvelden zijn de vaste uitzondering. Eisen worden direct getoond, vanaf de eerste toetsaanslag, als een checklist die zichzelf afvinkt. Niet omdat live validatie ineens goed werd, maar omdat het alternatief gokken is naar regels die nooit zijn genoemd, in een veld dat verbergt wat je hebt getypt.
Foutmeldingen, en wat erin moet staan
Een foutmelding heeft één taak: iemand naar een geldige waarde helpen. Bijna alles wat misgaat, gaat mis omdat het een toestand beschrijft in plaats van een handeling.
"Ongeldige invoer" beschrijft een toestand, en een voor de hand liggende. Iemand ziet dat het veld niet wordt geaccepteerd; die wilde weten wat wel. "Vul een datum in het verleden in" beschrijft de handeling. Dat is het hele verschil, en wie het toepast, herschrijft de meeste foutteksten in een product.
Een paar dingen die daaruit volgen:
Zeg wat er mis is met deze waarde, niet wat de regel in het algemeen is
"Wachtwoorden moeten minstens twaalf tekens hebben" is een regel. "Je wachtwoord heeft acht tekens, het moeten er twaalf zijn" is dezelfde regel met iemands echte situatie erin, en je kunt er sneller mee verder.
Geef niemand de schuld, en bied geen excuses aan
"Je hebt een ongeldig e-mailadres ingevuld" legt het bij hen. "Sorry, er ging iets mis" vertelt ze niets en heeft daar een hele zin voor nodig. "Dit lijkt geen e-mailadres, controleer of er een @ ontbreekt" is geen van beide, en het is de enige van de drie die helpt.
Noem het veld als de melding los ervan te zien is
Een samenvatting boven aan een formulier die vijf keer "Dit veld is verplicht" zegt, is geen samenvatting.
Maak de melding niet het enige signaal
Alleen rode tekst werkt niet voor iedereen die die kleur niet kan onderscheiden. De melding, de plek en een andere rand om het veld zorgen er samen voor dat de kleur een versterking is in plaats van de boodschap zelf.
Waar de melding komt, en waarom niet boven het veld
Onder het veld, eraan vast, met een eigen plek die altijd vrij blijft.
Onder in plaats van boven, omdat een melding boven het veld het veld omlaag duwt op het moment dat iemand ernaar kijkt, en hun muisaanwijzer of hun blik is dan op lege ruimte gericht. Vast aan het veld in plaats van zwevend, omdat een melding in een klein pop-uplabel verdwijnt zodra je iets doet met waar het over gaat, en dat is precies wanneer je hem nodig hebt.
Die eigen vrije plek is wat wordt overgeslagen. Als de melding verschijnt in ruimte die niet was vrijgehouden, schuift elk veld eronder op. Vul een formulier van acht velden in, maak twee fouten, en de indeling blijft springen. Houd de regel vrij, of er nu een melding in staat of niet. Het kost een paar pixels hoogte en haalt een hele categorie gespring weg, en dat is hetzelfde argument als ruimte vrijhouden voor een afbeelding voordat die is geladen.
Bij lange formulieren verdient een samenvatting bovenaan zijn plek, maar alleen als elk punt een link is die je direct naar het genoemde veld brengt. Een samenvatting die problemen opsomt zonder je erheen te brengen, laat iemand twee keer zoeken.
Uitgeschakelde verzendknoppen zijn een valkuil
Het patroon voelt logisch: het formulier is niet geldig, dus de knop om het te versturen is uitgeschakeld. Het is ook een van de meest betrouwbaar frustrerende dingen in interfacedesign.
Een uitgeschakelde knop geeft geen reden. Wie niet kan zien welk van de elf velden nog niet af is, gaat zoeken, en het element dat het had kunnen vertellen, is precies het element dat je hebt uitgezet. Hij is ook onzichtbaar voor iedereen die het toetsenbord gebruikt, omdat je een uitgeschakelde knop daarmee niet kunt bereiken, dus iemand met een schermlezer, software die de pagina voorleest, komt aan het eind van het formulier en vindt daar helemaal niets.
De betere versie: laat de knop ingeschakeld, en valideer bij het versturen alles, toon elke melding en spring naar het eerste veld met een probleem. Iemand krijgt antwoord op de vraag die die stelde, namelijk "ben ik klaar", en het antwoord komt met een routebeschrijving.
Het enige geval om uit te schakelen is een handeling die al bezig is, waarbij een tweede klik het formulier twee keer zou versturen. Zelfs dan moet het label zeggen wat er gebeurt in plaats van alleen grijs te worden.
De validatie die je niet zou moeten doen
Een flink deel van de validatie bestaat om de data netjes te houden voor het systeem achter het formulier, en wie het formulier invult, betaalt daarvoor.
Spaties en opmaak
Een kaartnummer weigeren omdat iemand de spaties typte die op de kaart staan, of een telefoonnummer vanwege de haakjes, is een regel die het werk van een computer een klein beetje makkelijker maakt door het werk van een mens moeilijker te maken. Hetzelfde geldt voor datums en postcodes: accepteer wat mensen typen, maak het zelf netjes, en laat ze de nette versie zien zodat ze die kunnen bevestigen.
Naamvelden
Namen bevatten apostrofs, koppeltekens, spaties, accenten en tekens buiten het Latijnse alfabet, en bestaan soms uit één woord. Lengtelimieten en tekenbeperkingen op een naamveld wijzen bijna altijd echte namen af.
Adressen
Formaten die in het ene land verplicht zijn, bestaan in het andere niet. Een verplicht postcodeveld werkt niet voor plekken zonder postcode, en een vaste vorm voor een huisnummer werkt niet in een groot deel van Europa.
E-mail, voorbij het voor de hand liggende
Er is een officiële definitie van hoe een e-mailadres eruit mag zien (opent in een nieuw tabblad), die is veel ruimer dan de meeste controles die mensen schrijven, en strenge controles wijzen uiteindelijk adressen af die prima geldig zijn, zoals adressen met een plusteken. Controleer of er een @ in staat met iets aan beide kanten, en stop dan. Moet je weten of het adres werkt, stuur er dan iets naartoe; niets anders bewijst het.
De toets die ik gebruik: voorkomt deze regel een echt probleem, of voorkomt hij een ongemak voor het systeem? Alleen het eerste soort is een foutmelding waard.
Kleine dingen die optellen
Laat de browser helpen
Als je de browser vertelt waar een veld voor is, kan die het veld voor je invullen, en laat een telefoon het juiste toetsenbord zien: cijfers voor een telefoonnummer, een @ voor een e-mailadres. Dit is de goedkoopste verbetering in formulieren en degene die het vaakst ontbreekt.
Maak het veld nooit leeg
Sommige formulieren wissen nog steeds een foute waarde als die wordt afgekeurd, waardoor iemand helemaal opnieuw moet beginnen. Bewaar wat ze hebben getypt.
Zeg wat optioneel is, niet wat verplicht is
Als de meeste velden verplicht zijn, geeft het markeren van de uitzonderingen minder ruis dan het markeren van de meerderheid.
Waar het op neerkomt
Elke regel hierboven is één ding, steeds anders gezegd. Een formulier is een gesprek waarin het product ergens om vraagt, en validatie is het deel waarin het antwoordt. Een antwoord dat "nee" zegt en dan stopt, helpt niemand om het af te maken.
Volgens mij zijn de beste formulieren niet die met de minste velden. Het zijn de formulieren waarin een fout maken weinig kost: snel ontdekt, duidelijk op te lossen, en je werk kan er nooit door verloren gaan. Dat is een eigenschap van het ontwerp, en die wordt volledig bepaald door keuzes die meestal in één middag worden gemaakt door wie de taak toevallig oppakte.