· 6 min lezen

Waar het designproces blijft als je met AI werkt

Het designproces stierf niet toen agents kwamen. Het verhuisde van de vergaderingen naar de bestanden die een agent leest, en een team dat het niet ziet, heeft het niet afgeschaft.

Het designproces is niet dood. Het is verhuisd. Vroeger zat het in fases, workshops en vergaderingen waarin iets werd goedgekeurd, waar iedereen het kon zien. Als het werk via agents loopt, AI-assistenten die de code van een product schrijven en aanpassen op basis van instructies in gewone taal, zit het in de setup: de afspraken die de agent leest, wat hij moet onthouden, waar hij moet stoppen en vragen, en de poort die een mens bewaakt voordat er iets live gaat. Een team dat denkt dat het geen proces meer heeft, heeft het meestal alleen verplaatst naar een plek waar niemand kijkt.

Waar het overlijdensbericht gelijk in heeft

De argumenten voor het overlijdensbericht zijn sterk, en Jenny Wen brengt ze goed. In Lenny's Podcast (opent in een nieuw tabblad) betoogde ze in maart 2026 dat de klassieke volgorde van verkennen, dan mock-ups, dan itereren achterhaald raakt, nu engineers de rol van de designer dwingen te veranderen. Ze had iets vergelijkbaars betoogd in een keynote op Hatch in Berlijn, beschreven door Simon Willison (opent in een nieuw tabblad), waarin ze vraagtekens zette bij de routine van onderzoek, persona's (verzonnen profielen van typische gebruikers), journey maps en ruwe indelingen voordat er iets wordt gebouwd, en in plaats daarvan wees op prototypes, die nu goedkoop genoeg zijn om als eerste te maken.

Onder de kop verschuift de vaardigheid die ertoe doet: als iedereen alles kan maken, is dat kiezen en cureren wat er gemaakt wordt.

Ik ben het met bijna alles eens. De persona die niemand meer opende na de workshop, de journey map die werd gemaakt omdat het sjabloon er een vakje voor had: dat ritueel mag weg. Eerst een prototype maken is vaak de juiste volgorde, en met agents vaak de enige verstandige.

Twee dingen die proces heten

Waar onze wegen scheiden, is bij het woord. "Proces" doet al twee klussen, en het overlijdensbericht gaat maar over een daarvan.

Het eerste is het ritueel: de fases met een naam, de stukken die je oplevert, de volgorde waarin ze komen. Dat is wat sterft, en terecht.

Het tweede is waar het ritueel voor diende. Iemand keek naar het probleem voordat iemand het oploste. De alternatieven werden naast elkaar gezien. De randvoorwaarden die niet konden schuiven, werden opgeschreven waar de volgende ze zou vinden. Iemand met het gezag om nee te zeggen zag het ding voordat klanten het zagen. En als er een beslissing werd genomen, stond ergens waarom.

Die functies worden niet overbodig als de fases verdwijnen. Een prototype dat in een middag is gemaakt, moet nog steeds aan het probleem worden getoetst, heeft nog steeds iemand nodig die kan zeggen dat het niet klaar is, en levert nog steeds een beslissing op die iemand over zes maanden wil begrijpen. Zelfs volgens Wen kiest de designer nog steeds wat er gemaakt wordt, dus de route bestaat nog. De open vraag is waar die is opgeschreven.

Waar het naartoe ging

Bouw een echt product met coding agents en elk van die functies is er nog. Geen ervan gebeurt in een vergadering.

Het document met designprincipes werd het bestand met afspraken dat de agent leest voordat hij begint. De onderzoeksmap en het beslissingslogboek werden de verslagen die hij moet doorzoeken voordat hij iets verandert wat al bestaat. Het moment waarop een lead aftekende, werd een korte lijst situaties waarin de agent stopt en vraagt in plaats van zelf te beslissen: alles wat iets wist of kapotmaakt, alles wat echt geld raakt of het live product dat klanten gebruiken, een echte keuze tussen opties waarvan geen duidelijk beter is. En de crit, de groepsbespreking van het werk, werd één review op het moment dat een wijziging in het project wordt opgeslagen, met een oordeel en het bewijs ervoor.

Ik heb de geheugenkant van die setup al eerder beschreven, dus hier gaat het om iets anders. Die setup is een designproces. Hij legt vast wie wat beslist, in welke volgorde, tegen welke maatstaf. Hij heeft niet de vorm van een tijdlijn, dus hij ziet er niet uit als een proces, en juist daardoor mis je hem makkelijk.

Onzichtbaar proces is nog steeds proces

Het risico is niet dat teams hun proces kwijtraken. Het is dat ze er een houden zonder het te kunnen zien.

Een team dat zegt dat het voorbij proces is en nu gewoon een prompt schrijft en live gaat, draait nog steeds ergens op: de gewoontes van één persoon, de standaardinstellingen van een tool, een instructie die iemand in de eerste week schreef en die niemand sindsdien heeft geopend. Dat is een proces, met al het gezag van het oude en niets van de zichtbaarheid. Niemand gaat ertegenin, omdat niemand weet dat het er is. Een nieuwe designer kan het alleen leren door te kijken. Als het iets fouts oplevert, is er geen stap om naar te wijzen.

De oude fases hadden één deugd die niemand opmerkte tot ze weg waren: je kon ze zien. Een workshop in de agenda is een proces dat iedereen kan aanvechten. Een zin in de instructies van een agent is een proces dat bijna niemand aanvecht.

Wat er in de setup moet staan

Als het proces nu in de setup zit, verdient de setup de zorg die het proces vroeger kreeg. Voor designwerk wil ik er minstens dit in hebben, opgeschreven waar mensen en agents het allebei lezen.

Het probleem, als bestand

Niet de eerste prompt van een sessie maar een vaste beschrijving: voor wie dit is, wat die mensen proberen te doen, hoe klaar eruitziet. Elk stuk werk wordt eraan getoetst, en het verandert alleen met opzet.

Beslissingen die het product al heeft genomen

De beslissingen die dit product heeft genomen en die een kundig model uit zichzelf fout doet: de kleuren en maten met een naam, de toon, de minimale norm voor toegankelijkheid, de patronen die al zijn afgewezen. Algemeen advies is overtuigend, dus deze moeten er uitdrukkelijk boven staan.

Waar de agent moet stoppen

Een korte, specifieke lijst van de plekken waar een agent niet alleen mag beslissen. Tekst die een klant iets belooft. Alles wat geld verplaatst of toont. Een toestand, een foutmelding of een leeg scherm weghalen. Iets terugdraaien waarvan een beslissingsverslag zegt dat het bewust was. Bij werk aan betalingen is deze lijst lang, en dat hoort ook zo.

Een geheugen dat ook de afwijzingen bevat

Wat er is besloten en waarom, en ook wat er is geprobeerd en geschrapt, met de reden. Een agent die de afgewezen opties niet kan zien, biedt ze opnieuw aan, vol overtuiging, als nieuw.

De poort

Een benoemde stap voordat er iets live gaat, met een mens erbij en criteria die vooraf zijn opgeschreven: het gerenderde resultaat op een echt scherm, de toestanden die niemand als eerste ontwerpt, het ene ding dat deze feature niet fout mag doen. Een poort zonder opgeschreven criteria is een stemming.

Een manier waarop de setup kan veranderen

De retrospective, de terugblik op wat er misging, is ook verhuisd. Als een review iets onderschept, is het resultaat repareren de helft van het werk. De andere helft is de setup zo aanpassen dat de volgende ronde niet meer onderschept hoeft te worden. Een setup die nooit verandert, is weer het oude ritueel, in een nieuw bestandsformaat.

Vertrouwen heeft een adres nodig

Wen eindigt met weer op onszelf vertrouwen, en ze heeft gelijk over wiens oordeel voorop moet gaan. Maar een agent kan vertrouwen niet lezen. Hij leest bestanden. Wat een team ook gelooft over hoe goed werk tot stand komt, het moet worden opgeschreven waar de agent het vindt. Anders volgt de agent nog steeds een proces, alleen niet een dat het team heeft gekozen.