· 9 min lezen

Wanneer animatie helpt, en wanneer die in de weg zit

De toets voor een animatie is niet of die één keer indruk maakt. Het is of die de veertigste keer nog goed voelt, en dat is een heel ander probleem.

De toets voor een animatie is niet of die er de eerste keer goed uitziet. Het is of die de veertigste keer nog goed voelt, en dat zijn bijna tegenovergestelde problemen.

De eerste keer kijkt iemand naar de animatie. Bij de veertigste keer probeert die ergens te komen, en dezelfde beweging die eerst als vakmanschap overkwam, voelt nu als wachten. Bijna elke beweging die ik ooit heb moeten weghalen, is om die reden weggehaald, en bijna elke daarvan was goedgekeurd in een review waarin iedereen hem precies één keer zag.

Beweging is een antwoord op een vraag die de interface opriep

Het nuttige kader is niet "moet dit geanimeerd worden". Het is "gebeurde er net iets wat iemand uitgelegd moet krijgen".

Als een paneel uit het niets verschijnt, hangt er een echte vraag in de lucht: waar kwam dat vandaan, en staat wat ik aan het lezen was er nog achter? Beweging beantwoordt die door de relatie te laten zien. Het paneel schuift omhoog vanuit de knop die het opriep, dus het verband tussen de twee wordt getoond in plaats van aangenomen, en als het weggaat, gaat het terug naar waar het vandaan kwam.

Dat is de hele taak. Een element dat in 400 milliseconden, bijna een halve seconde, in beeld vervaagt omdat vervagen mooi is, beantwoordt niets. Het is een vertraging met een kleurverloop erop.

De praktische versie van deze toets: als je in één zin kunt omschrijven wat de animatie de gebruiker vertelt, zonder het woord "afwerking", houd je hem. Kun je dat niet, dan is het decoratie, en decoratie is precies wat bij de veertigste keer niet meer charmant is.

De beslissingen, in de volgorde die ertoe doet

Bewegingswerk gaat mis als de interessante beslissingen als eerste worden genomen. De volgorde die bij mij overeind is gebleven, loopt van de goedkoopste vraag naar de duurste.

Moet het überhaupt bewegen

Meestal niet. Een lijst die zichzelf herschikt, een waarde die verandert, een paneel dat opengaat: die riepen een vraag op. Een knop die al laat zien wat hij doet als je ernaar kijkt, deed dat niet.

Wat beweegt er eigenlijk

Dit wordt besloten vóór alles wat met timing te maken heeft, omdat het bepaalt of de animatie licht of zwaar is voor het apparaat. Iets laten verschuiven of laten in- en uitvervagen is makkelijk werk voor een telefoon. De grootte ervan veranderen, of alles eromheen opzij duwen, laat de telefoon voor elk beeldje de indeling van de hele pagina opnieuw berekenen, en op een gewone telefoon is dat het verschil tussen soepele beweging en haperen. Ik heb zoveel animaties gerepareerd zien worden door alleen te veranderen wat er bewoog, dat ik dat nu als eerste controleer.

Hoe het versnelt en vertraagt

Binnenkomen, weggaan, of bewegen terwijl het op het scherm blijft: elk heeft een eigen antwoord.

Hoe lang

De getallen staan in de volgende sectie, en ze zijn kleiner dan ze voelen.

Door het in deze volgorde te doen, komen de twee vragen waar mensen graag over discussiëren, de snelheidscurve en de timing, als laatste, als de meeste kandidaten al zijn afgevallen.

Duur, en waarom de getallen kleiner zijn dan ze voelen

Een animatie ontwerpen betekent er honderd keer naar kijken, en na honderd keer voelt alles te snel. Dat is de meest betrouwbare bron van trage interfaces: wie de duur koos, was degene die die het slechtst kon beoordelen.

De marges die bij mij echte producten hebben overleefd:

Iets kleins dat verandert, een knop die oplicht onder de muisaanwijzer, een schakelaar die omklapt: 100 tot 150 milliseconden. Onder ongeveer 80 leest het niet meer als beweging maar als flikkering, en dat is erger dan een directe verandering.

Iets wat verschijnt of verdwijnt, een menu, een klein label dat oppopt: 150 tot 250 milliseconden.

Iets groots dat over het scherm beweegt, een paneel dat van onderen omhoog schuift, een heel scherm dat wisselt: 250 tot 400 milliseconden, en 400 is al ruim.

Alles boven ongeveer 400 milliseconden heeft een reden nodig die niet esthetisch is. Het is wachten, en iemand wacht nu op jouw smaak.

De oplossing voor het honderd-keer-probleem is het een nacht laten liggen en terugkomen. Bijna elke duur die ik heb ingesteld, is de volgende ochtend omlaag gegaan, en geen enkele is ooit omhoog gegaan.

Curves zeggen wie de baas is

Twee manieren van versnellen en vertragen, die designers easings noemen, dekken bijna alles, en de keuze ertussen is geen kwestie van gevoel.

Iets wat binnenkomt, krijgt een ease-out: snel aan het begin, tot rust komend aan het eind. Het is er meteen, en dat is waar iemand om vroeg, en remt af naar zijn plek, en daardoor voelt het als een voorwerp in plaats van een plaatje dat door een ander is vervangen.

Iets wat weggaat, krijgt een ease-in: langzaam aan het begin, dan versnellend weg. Het element aarzelt even, zodat het oog kan zien wat er verdwijnt, en gaat dan snel, omdat niemand zit te wachten om te kijken naar iets wat verdwijnt.

Aan beide kanten vertragen is in veel tools de standaard, en het is het juiste antwoord voor iets dat van de ene plek naar de andere beweegt terwijl het op het scherm blijft. Het is het verkeerde antwoord voor binnenkomen en weggaan, en het is de reden dat veel menu's een beetje onwillig aanvoelen.

Stuiterende, verende beweging is de moeite waard, maar voor een kleinere groep gevallen dan de populariteit doet vermoeden: iets wat iemand sleepte, gooide of op een andere manier fysiek bewerkt. Een dropdown die stuitert, vertelt een verhaal over massa en vaart dat door niets in de interactie wordt ondersteund.

Onderbreken is de echte toets

Hier is het meeste bewegingswerk nog niet af als het live gaat. Elke animatie ziet er correct uit als die in een lege kamer van begin tot eind afspeelt. Wat bepaalt of het goed voelt, is wat er gebeurt als iemand het volgende doet voordat de animatie klaar is, en dat doen mensen constant.

Open een menu en sluit het halverwege het openen. Draait het om vanaf waar het is, of springt het naar helemaal open en speelt het daarna het sluiten vanaf het begin af? Het tweede krijg je gratis, en het is de reden dat een interface bij de eerste klik duur kan aanvoelen en bij de derde goedkoop.

Een markering die animeert als de muisaanwijzer aankomt, maar niet als die weggaat. Beweeg de aanwijzer snel over een rij van zes kaarten en je krijgt zes dingen die rustig verschijnen en zes dingen die in één keer verdwijnen. Het ziet eruit als een fout, en technisch gezien is het dat ook.

Een lijst die animeert bij herschikken, die twee keer kort na elkaar wordt herschikt. Of de tweede keer onderbreekt de eerste netjes, of je krijgt elementen die op weg zijn naar posities die niet meer bestaan.

De regel waar ik op uit ben gekomen: een animatie is pas af als je hebt geprobeerd hem te onderbreken. Niet als controle aan het eind, maar als onderdeel van het bouwen, omdat de oplossing meestal structureel is en niet cosmetisch, en het veel goedkoper is voordat het ding af is.

Leg de timings één keer vast

Timings blijven veel langer losse getallen dan kleuren. Een product waarin het ene ding in 200 milliseconden tot rust komt en het volgende in 320, voelt niet goed, en niemand in de review kan zeggen waarom, omdat geen enkel scherm fout is.

Twee of drie timings en twee easings, elk met een naam die zegt waar die voor is: iets wat verschijnt, iets wat beweegt, iets wat weggaat. Dan is "maak het hele product wat vlotter" één aanpassing, om dezelfde reden waarom een goed benoemd designsysteem een rebrand overleeft.

Maak de benoemde timings daarna de enige die zijn toegestaan. Losse timings zien er niet uit als een fout, zoals een kleur buiten de huisstijl dat wel doet, dus niemand ziet ze in een review, en precies daarom stapelen ze zich op. Een automatische controle die elke timing weigert die niet op de lijst staat, kost een middag om op te zetten en beslecht de vraag voorgoed.

Minder beweging is een voorkeur, geen knop om alles uit te zetten

Telefoons en computers hebben een instelling om beweging te beperken. De meeste sites reageren erop door alle animatie uit te zetten, en dat is zowel de makkelijke als de verkeerde lezing. De instelling doet ertoe omdat grote bewegingen, en lagen die met verschillende snelheden langs elkaar schuiven, mensen met vestibulaire aandoeningen, aandoeningen van het binnenoor die het evenwicht beïnvloeden, duizelig of misselijk kunnen maken (opent in een nieuw tabblad). De instelling is er niet omdat sommige mensen overgangen niet mooi vinden.

Beweging helemaal weghalen neemt weg wat de beweging deed. Een paneel dat zonder enige overgang verschijnt, roept nog steeds de vraag op waar het vandaan kwam, en nu beantwoordt niets die vraag.

De betere reactie is de betekenis houden en de beweging laten vallen: vervang een schuifbeweging door een korte vervaging, verklein de afstand die iets aflegt, haal parallax weg (een achtergrond die met een andere snelheid scrolt dan de inhoud ervoor) en alles wat sterk groeit of krimpt. De relatie blijft, de prikkel verdwijnt. Het heeft ook een prettige bijwerking: het dwingt je te verwoorden wat elke animatie eigenlijk communiceerde, en de animaties waarbij je geen antwoord hebt, zijn de animaties die je voor iedereen weghaalt.

Wat overblijft als de franje weg is

De beweging waar ik jaren later nog trots op ben, is de beweging die niemand opmerkte. Een menu dat uit zijn knop komt. Een rij die tot rust komt in plaats van op zijn plek te klikken als hij verschuift. Een waarde die optelt in plaats van verspringt, zodat het oog registreert dat hij veranderde. Niets daarvan zou het overleven om in een portfolio te worden beschreven.

Wat werd geschrapt, was zonder uitzondering wat leuk was om te bouwen. Items die één voor één verschijnen in een lijst waar mensen twintig keer per dag langs scrollen, precies één keer verrukt, de volgende negentien keer geduldig, op dag drie geïrriteerd. Een paginaovergang die 300 milliseconden toevoegde aan elke paginawissel, voor een veegeffect waar na de eerste week niemand meer naar keek.

De nuttige vraag aan het eind van een ronde aan de beweging is niet of het premium voelt. Het is of iemand die dit de hele dag gebruikt, zou merken dat het weg is. Als het antwoord is dat die gewoon iets sneller zou zijn waar die heen wilde, heb je gevonden wat je moet weghalen.